Danıştay Saldırısı (2006): Bir Yargı Kurumuna Kurşun

Emre Can Sepetçi
31 Mar
2 dakikada okunur

DİZİ: Türk Hukuk Tarihinin Krizleri #1 / 6

17 Mayıs 2006 sabahı saat 9.45. Ankara, Necatibey Caddesi. Avukat kimliğiyle üzeri aranmadan Danıştay binasına giren Alparslan Arslan, 2. Daire'nin müzakere salonuna girdi ve ateş açtı.

Üye Mustafa Yücel Özbilgin hayatını kaybetti. Daire Başkanı Mustafa Birden ve üç üye yaralandı. Saldırgan, binadan kaçmaya çalışırken olay yerinde yakalandı.

Türkiye'nin yakın tarihinde bir yargı kurumuna silahlı saldırı düzenlenmesi o güne kadar yaşanmamıştı. Ama bu olayı salt bir saldırı olarak okumak yetersiz kalır; ardındaki gerilim, tetikleyen bağlam ve yarattığı hukuki kriz birlikte değerlendirilmeden tablo tamamlanmaz.

Saldırıdan Önceki Bağlam: Başörtüsü Kararı

Danıştay 2. Dairesi, saldırıdan birkaç ay önce 8 Şubat 2006 tarihinde bir karar vermişti: Okula geliş gidişlerinde başörtüsü takan bir öğretmenin anaokuluna müdür olması sakıncalıydı. Karar kamuoyunda derin tartışmalara yol açtı. Dönemin dindar çevreye yakın bazı gazeteleri, kararı veren daire üyelerini isimleriyle birlikte "hedef" olarak gösteren haberler yaptı.

Arslan ifadesinde bu bağlantıyı açıkça kurdu: Saldırıyı Danıştay'ın başörtüsü kararı nedeniyle gerçekleştirdiğini söyledi. Bu itiraf, olayın salt bireysel bir eylem olmadığını; bir yargı kararına yönelik organize nefretin ürünü olduğunu gösteriyordu.

Cenaze ve Siyasi Kriz

Özbilgin'in cenazesi büyük bir gerilime sahne oldu. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay üyeleri, onlarca il baro başkanı ve rektörler cenaze törenine katıldı. Anıtkabir'de Yargıtay ve Danıştay adına yapılan açıklamada saldırının gerçekleşmesinde hükümetin sorumluluğu olduğu ileri sürüldü.

Hükümet ise saldırıyı "istikrarı bozmak ve iktidarı yıkmak amacıyla yapılmış bir teşebbüs" olarak nitelendirdi. Yargı ile yürütme, bir cinayetin üzerinden birbirini resmen suçladığı bir noktaya geldi. Bu tablo, Türkiye'de yargı-siyaset ilişkisinin ne denli kırılgan bir zemine oturduğunu gözler önüne serdi.

Yargılama Süreci ve Ergenekon Bağlantısı

Saldırgan Alparslan Arslan, Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından "anayasal düzeni cebren ortadan kaldırmaya teşebbüs" ve "kamu görevlisini görev nedeniyle tasarlayarak öldürmek" suçlarından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

Ardından dava Ergenekon soruşturmasına bağlandı. İddianameye göre saldırı, Ergenekon terör örgütünün kaos ortamı yaratma stratejisinin bir parçasıydı. Saldırıdan önce Danıştay binasındaki güvenlik kameralarının devre dışı bırakıldığına dair teknik bulgular iddianameye girdi. Bu bağlantı, ilerleyen yıllarda Ergenekon davasının beraat kararlarıyla birlikte yeniden tartışmaya açıldı.

Hukuki Boyut: Yargıya Yönelik Şiddet ve Kurumsal Güvence

Danıştay saldırısı, Türk hukuku açısından iki kritik soruyu gündeme taşıdı.

Birincisi, yargıçların fiziksel güvenliğinin güvencesi. Bir yargıç, verdiği kararlar nedeniyle can güvenliği tehdidiyle karşı karşıya kalabiliyorsa bağımsız yargılama fiilen mümkün müdür? Korku altında karar veren bir mahkemenin bağımsızlığından söz edilebilir mi? Bu soru, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi kapsamındaki "bağımsız ve tarafsız mahkeme" güvencesiyle doğrudan bağlantılıdır.

İkincisi, yargı kararlarını hedef gösteren yayıncılığın sınırı. Saldırıdan önce bazı yayın organlarının daire üyelerini isimleriyle hedef göstermesi, ifade özgürlüğü ile yargıyı tehdit arasındaki çizginin nerede çizileceğini sorgulatır hale getirdi.

Hukuki Miras

Danıştay saldırısı, Türkiye'de yargı bağımsızlığının yalnızca kurumsal bir yapı meselesi olmadığını; fiziksel güvenlik ve toplumsal saygı zemininin de bu bağımsızlığın ayrılmaz parçası olduğunu somut ve trajik biçimde ortaya koydu.

Öte yandan bu olay, 2007-2008 367 krizi ve AKP kapatma davasıyla birlikte değerlendirildiğinde yargı-siyaset-toplum üçgenindeki gerilimin o dönemde nasıl bir kırılma noktasına geldiğini göstermesi bakımından da kritik bir referans noktasıdır.

Bu makale K&S Hukuk Bürosu'nun "Türk Hukuk Tarihinin Krizleri" dizisinin ilk yazısıdır. Sonraki: 367 Krizi ve AKP Kapatma Davası (2007–2008).